Skip to content

คัมภีร์ฉันทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

March 6, 2013
1110061212443058_1201270665059
แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ : ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติเป็นหนังสือที่กระทรวงศึกษาธิการได้จัดทำและจัดพิมพ์ เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายเป็นพระราชสักการะแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในมหามงคลสมัยที่ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ ๖ รอบ โดยได้รวบรวมคัมภีร์แพทย์ ครั้ง ร.ศ.๑๒๖ และ ร.ศ.๑๒๘ ซึ่งได้ตรวจสอบรับรองโดยคณะแพทย์หลวงในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ จำนวน ๑๔ คัมภีร์ เผยแพร่แก่ประชาชนทั่วไป ได้แก่
·         คัมภีร์ฉันทศาสตร์ กล่าวถึงจรรยาของแพทย์ทับ ๘ ประการ-โรคทราง-สมุฏฐานแห่งไข้-อติสารมรนญาณสูตร
·         พระคัมภีร์ปฐมจินดาร์ กล่าวถึงพรหมปุโรหิตแรกปฐมกาล-การปฏิสนธิแห่งทารก-กำเนิดโลหิตระดูสตรีครรภ์ทวานกำเนิดโรคกุมารและยารักษาฯ
·         พระคัมภีร์ธาตุวิภังค์ กล่าวถึงความพิการของธาตุทั้ง ๔
·         พระคัมภีร์สรรพคุณ (แลมหาพิกัต) กล่าวถึงสรรพคุณของสมุนไพรที่มีคุณค่าทางยาหรือเภสัช
·         พระคัมภีร์สมุฏฐานวินิจฉัย กล่าวถึงความรู้ในการวินิจฉัยโรค
·         พระคัมภีร์วรโยคสาร กล่าวถึงองค์แห่งแพทย์ ๓๐ ประการฯ
·         พระคัมภีร์มหาโชตรัต กล่าวถึงโรคสตรี
·         พระคัมภีร์ชวดาร กล่าวถึงโรคลมและโรคเลือด
·         พระคัมภีร์โรคนิทาน กล่าวถึงเหตุและสมมุติฐานของโรค
·         พระคัมภีร์ธาตุวิวรณ์ กล่าวถึงเหตุที่ธาตุสี่ไม่ปกติและการแก้ไข
·         พระภัมภีร์ธาตุบรรจบ กล่าวถึงโรคอุจจาระธาตุฯ
·         พระคัมภีร์มุจฉาปักขันทิกา กล่าวถึงโรคบุรุษสตรี
·         พระคัมภีร์ตักกะศิลา กล่าวถึงโรคระบาดอย่างร้ายแรง ไข้พิษทั้งปวงฯ
·         พระคัมภีร์ไกษย กล่าวถึงโรคที่ทำให้ร่างกายทรุดโทรมไม่แข็งแรง
ศัพท์ภาษาไทยว่า “แพทย์” มาจากศัพท์สันสกฤต “ไวทย” แปลว่า ผู้รู้พระเวท หมายถึงผู้รู้วิชาการต่างๆ ที่ประมวลอยู่ในคัมภีร์พระเวท (คัมภีร์พระเวทฉบับหนึ่งคือ อถรรพเวท เป็นต้นกำเนิดของตำราการแพทย์ และการรักษาโรคด้วยสมุนไพร) และผู้รู้วิชาการรักษาโรค เป็นที่นับถือยกย่องและมีบทบาทมากในสังคม ต่อมาคำว่า “ไวทย” จึงมีความหมายเจาะจงหมายถึงผู้รู้วิชาการรักษาโรค
ตำราแพทย์ของไทยที่มีมาแต่โบราณ มีร่องรอยของอิทธิพลความเชื่อ และหลักปฏิบัติต่างๆ ที่ปรากฏในตำราแพทย์ของอินเดีย ดังจะเห็นได้จาก คัมภีร์ฉันทศาสตร์ เป็นตัวอย่าง
ในความหมายกว้าง “ฉันทศาสตร์” คงจะหมายถึงตำราแพทย์โดยรวม
ผู้เรียบเรียงให้ความสำคัญแก่ “พระคัมภีร์ปฐมจินดาร์” ว่ามีเนื้อหาเป็นหลักของตำราแพทย์ทั้งหมด “ฉันทศาสตร์” จึงมีความหมายครอบคลุมตำราต่างๆ เช่น “ปฐมจินดาร์ โรคนิทาน อภัยสันตา ตักกะศิลา” เป็นต้น
ส่วนในความหมายแคบ “ฉันทศาสตร์” เป็นชื่อตำราฉบับหนึ่ง เช่นเดียวกับตำราอื่นๆ ที่กล่าวมาแล้ว พิจารณาจากบทไหว้ครู และเนื้อหาที่สอนจรรยาแพทย์ และข้อควรปฏิบัติสำหรับแพทย์ น่าจะนับได้ว่าเป็นตำราฉบับแรกในหนังสือชุดแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ในความนำนี้จะกล่าวถึง “ฉันทศาสตร์” ตามความหมายแคบนี้
ในวรรณกรรมอินเดียโบราณ คำประพันธ์สั้นๆ ที่ผูกขึ้นมาเพื่อใช้ท่องจำ ข้อความรู้ต่างๆ ในคัมภีร์พระเวท เรียกว่า “สูตร” เฉพาะ สูตร ในคัมภีร์อถรรพเวท (ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของตำราการแพทย์อินเดีย) เรียกได้อีกอย่างว่า “ฉันท์” (Monier-Williams. 1984:405) ชื่อ “ฉันทศาสตร์” จึงน่าจะมีความหมายว่า ตำรา (ศาสตร์) ที่แต่งเป็นสูตร (ฉันท์) ตามอย่างตำราการแพทย์ในคัมภีร์อถรรพเวท และด้วยเหตุที่คัมภีร์อถรรพเวท มีเรื่องราวส่วนใหญ่เกี่ยวกับไสยศาสตร์ด้วย จึงมักเรียกกันว่า “คัมภีร์ไสย์” ดังปรากฏในคัมภีร์ฉันทศาสตร์ ที่กล่าวถึงอยู่หลายครั้ง
About these ads

From → Uncategorized

Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: